ปวดเข่า ข้อเข่าเสื่อม ฝังเข็มได้ไหม รักษาโดยไม่ผ่าตัดด้วยแพทย์แผนจีนร่วมกับกายภาพบำบัด

ปวดเข่า ข้อเข่าเสื่อม ฝังเข็มได้ไหม

ได้ ในบทความฝังเข็มรักษาโรคอะไรได้บ้างของกุยถัง ข้อเข่าเสื่อมอยู่ในกลุ่มอาการปวดเรื้อรังที่นิยมใช้ฝังเข็มดูแล ฝั่งบทความกายภาพบำบัดควบคู่กับแพทย์แผนจีนก็ระบุตรงกันว่าเข่าเสื่อมและอาการปวดข้อเหมาะกับการรักษาแบบผสมผสาน แพทย์จะเลือกแนวทางให้ตามสาเหตุและระยะของอาการ

กุยถังมีแพทย์แผนจีนหลายท่านที่ระบุในโปรไฟล์ว่าดูแลอาการปวดเข่าและเข่าเสื่อม และมีนักกายภาพบำบัดประจำคลินิก

แพทย์แผนจีนมองอาการปวดเข่าและข้อเข่าเสื่อมอย่างไร

ตามหลักแพทย์แผนจีน ร่างกายมี "ชี่" หรือพลังชีวิตไหลเวียนอยู่ในเส้นลมปราณ พอชี่ติดขัดหรือไหลเวียนไม่สมดุล อาการเจ็บป่วยก็ตามมา ในกลุ่มอาการปวดเรื้อรัง พอกล้ามเนื้อตึงค้างนาน ๆ เลือดก็ไหลเวียนไปเลี้ยงบริเวณนั้นได้ไม่ดี

อีกมุมคือเรื่อง "ไต" ที่ศาสตร์จีนถือว่าสัมพันธ์กับกระดูกและเอวเข่า คนที่ปวดเอว ปวดเข่า ปวดข้อ แพทย์จึงดูภาวะไตพร่องเป็นพิเศษ (ขยายความในหัวข้อผู้สูงอายุและวัยทองด้านล่าง)

ส่วนในบทความสมุนไพรของกุยถัง ปวดเข่าบางแบบอธิบายว่าสัมพันธ์กับลม ความเย็น และความชื้นที่สะสมตามข้อ เส้นเอ็น และกระดูก อย่างเข่าที่ปวดร่วมกับเข่าเย็น สาเหตุในชีวิตประจำวันที่ยกไว้คืออายุที่มากขึ้น น้ำหนักตัวเกิน และพฤติกรรมก้มเงยหรือยกของหนักจนเข่ารับน้ำหนักมากเกินไป

เพราะอาการเดียวกันมีต้นเหตุต่างกันได้ ก่อนฝังเข็มทุกครั้งแพทย์แผนจีนจะซักประวัติ ตรวจชีพจร และดูลิ้น แล้วออกแบบการรักษาเฉพาะคน ไม่ใช่สูตรเดียวใช้กับทุกคน

ฝังเข็มช่วยอาการปวดเข่าได้อย่างไร

ฝังเข็มใช้เข็มขนาดเล็กมากปักลงบนจุดฝังเข็มตามร่างกาย เพื่อกระตุ้นให้ชี่และเลือดไหลเวียนดีขึ้นและคืนสมดุลหยิน-หยาง ในมุมวิทยาศาสตร์การแพทย์ปัจจุบัน การฝังเข็มกระตุ้นปลายประสาท ทำให้ร่างกายหลั่งสารบรรเทาปวดตามธรรมชาติอย่างเอ็นดอร์ฟิน กล้ามเนื้อคลายตัว และเลือดไหลเวียนดีขึ้น

เมื่อกล้ามเนื้อคลายและเลือดเข้าไปเลี้ยงมากขึ้น จึงรู้สึกปวดน้อยลงและขยับตัวได้คล่องขึ้น ทั้งช่วยบรรเทาปวดโดยไม่ต้องพึ่งยาแก้ปวดในปริมาณมาก และใช้ร่วมกับการรักษาแผนปัจจุบันได้

แล้วต้องฝังกี่ครั้ง? ขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรงของโรคหัวเข่า ปกติจะฝังเข็มประมาณ 1–3 ครั้งต่อสัปดาห์ ทำต่อเนื่อง 5–10 ครั้ง ตัวเลขนี้ไม่ตายตัว เพราะแต่ละคนตอบสนองต่อการรักษาไม่เท่ากัน แพทย์จะดูจากความรุนแรงและระยะเวลาที่มีอาการ อายุ สุขภาพโดยรวม โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ แล้วรักษาเป็นระยะพร้อมประเมินอาการปวดไปด้วย การรักษาด้วยแพทย์แผนจีนต้องอาศัยเวลาและความสม่ำเสมอ

รักษาข้อเข่าเสื่อมโดยไม่ผ่าตัด แพทย์แผนจีนร่วมกับกายภาพบำบัดทำอะไรบ้าง

ทั้งฝังเข็มและกายภาพบำบัดเป็นการดูแลที่ไม่ต้องผ่าตัด และทำงานบูรณาการควบคู่กันได้ กายภาพบำบัดใช้การประเมินการเคลื่อนไหว การออกกำลังกาย และเทคนิคทางกายภาพ เพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหว เพิ่มความแข็งแรง และป้องกันการบาดเจ็บซ้ำ ส่วนแพทย์แผนจีนใช้ฝังเข็ม ครอบแก้ว และการปรับสมดุลร่างกาย เพื่อลดปวด กระตุ้นการไหลเวียน และส่งเสริมการซ่อมแซมตามธรรมชาติ

พอเอาสองอย่างมาทำร่วมกัน ก็ได้ทั้งลดปวด ลดการอักเสบ คลายกล้ามเนื้อ และฟื้นฟูการเคลื่อนไหวไปพร้อมกัน เมื่อปวดน้อยลง คนไข้ทำโปรแกรมกายภาพและออกกำลังกายได้เต็มที่ขึ้น การฟื้นตัวเลยต่อเนื่อง และลดการบาดเจ็บซ้ำ

แผนการรักษาเป็นเรื่องเฉพาะคน แพทย์และนักกายภาพจะประเมินทั้งอาการ การเคลื่อนไหว การใช้ชีวิต และประวัติสุขภาพ แล้วปรับแผนตามการฟื้นตัวในแต่ละระยะ ผู้ที่ผ่าตัดมาแล้วหรือบาดเจ็บจากกีฬาก็อยู่ในกลุ่มที่เหมาะกับการดูแลควบคู่กันเช่นกัน

ข้อเข่าเสื่อมระยะ 1 ถึงระยะ 3 ยังเหมาะกับการดูแลแบบไม่ผ่าตัด และรักษาร่วมกับแพทย์แผนปัจจุบันหรือแพทย์เฉพาะทางได้ ถ้ายังไม่เคยเอกซเรย์หรือทำ MRI หัวเข่า ควรส่งต่อไปตรวจวินิจฉัยเพิ่ม ส่วนคนที่ปวด บวม แดง ร้อนที่เข่าค่อนข้างรุนแรง ควรส่งต่อให้แพทย์เฉพาะทาง

นอกจากฝังเข็มและกายภาพ บทความสมุนไพรของกุยถังยังยกนวดรักษา ครอบแก้ว และสมุนไพรจีนไว้เป็นทางเลือก พร้อมย้ำเรื่องปรับพฤติกรรมไปด้วย

นวดทุยหนาเป็นการนวดเฉพาะจุด คลายกล้ามเนื้อและพังผืด เพิ่มการไหลเวียนเลือดไปยังบริเวณที่ปวด บทความปวดหลังบ่อย รักษาได้ด้วยนวดและฝังเข็มอธิบายไว้ในบริบทของข้อต่อกระดูกสันหลังช่วงเอวและสะโพก รวมถึงอาการปวดหลังร้าวลงขา ส่วนที่เข่า นวดทุยหนาก็รักษาอาการปวดเข่าได้ โดยเน้นนวดทั่วต้นขาด้านหน้าและด้านหลัง รวมถึงกล้ามเนื้อใต้หัวเข่า เพื่อลดอาการปวด ถ้าเข่าบวมเรื้อรังโดยไม่ได้ติดเชื้อ ก็นวดได้

สมุนไพรจีนแก้ปวดเข่า มีอะไรบ้าง

สมุนไพรจีนเป็นอีกทางเลือกที่แพทย์แผนจีนใช้บรรเทาอาการปวดหลัง–ปวดเข่า ฟื้นฟูกล้ามเนื้อเอวและเข่าให้แข็งแรง และช่วยให้เคลื่อนไหวคล่องขึ้น ตัวที่บทความสมุนไพรจีน ช่วยลดอาการปวดหลัง–ปวดเข่าของกุยถังยกมา ได้แก่

• ชวนซฺยง (川芎) หรือโกฐหัวบัว — กระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด ไล่ลม แก้ปวดตามร่างกาย ใช้กับอาการปวดหลัง ปวดเข่า

• ตังกุย (当归) — ช่วยให้เลือดไหลเวียนสะดวก ลดมือเท้าเย็น ขาชา ลดการอักเสบ ใช้กับอาการปวดข้อ ปวดหลัง และปวดเมื่อย รสหวาน เผ็ด ฤทธิ์อุ่น บทความสมุนไพรน่ารู้ ตังกุยระบุด้วยว่าตังกุยมีฤทธิ์ต้านการแข็งตัวของเกล็ดเลือด ผู้ที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือดจึงควรระวังการใช้ตังกุย และควรปรึกษาแพทย์แผนจีนผู้เชี่ยวชาญเพื่อวางแนวทางการรักษา รวมถึงปรับปริมาณและขนาดของตังกุยที่ใช้

• ตู๋หัว (独活) — ฤทธิ์อุ่นเล็กน้อย ขับลมชื้น ระบายลมเย็นตามข้อ เส้นเอ็น และกระดูก ใช้กับปวดเข่าที่มีเข่าเย็นร่วม และบำรุงไตให้กระดูกข้อเข่าแข็งแรง

• ตู้จ้ง (杜仲) — บรรเทาอาการข้อปวด ชา อักเสบ ลดบวม แพทย์แผนจีนนิยมนำเข้าตำรับสำหรับปวดเข่า เข่าขัด เข่าเสื่อม

• หนิวซี (牛膝) — ปรับการไหลเวียนเลือด บำรุงตับและไต เพิ่มความแข็งแรงของเส้นเอ็นและกระดูก ลดบวม แดง อักเสบตามข้อเข่า และช่วยเรื่องเหน็บชา ร้าวลงขาในผู้ที่หมอนรองกระดูกทับเส้น

• ซางจี้เซิง (桑寄生) — บำรุงตับและไต บำรุงกระดูกและเส้นเอ็น ใช้กับปวดหลังส่วนล่าง เข่าอ่อนแรง กล้ามเนื้อเส้นเอ็นหดเกร็ง และปวดร้าวลงขา

อีกสองตัวจากชุดสมุนไพรน่ารู้ที่ระบุอาการปวดเข่าไว้ตรง ๆ

• [ชวี่ตี้หวง](https://www.guitangwellness.com/knowledge/herb-shudihuang-rehmannia) — รสหวาน ฤทธิ์อุ่น เข้าตับและไต บำรุงเลือด เพิ่มสารน้ำ บำรุงสารจำเป็นและไขกระดูก เหมาะกับผู้ที่ปวดเอว ปวดเข่า ปวดตามข้อกระดูก ข้อควรระวัง ผู้ที่ชี่ติดขัด เสมหะมาก ท้องบวมปวด ไม่อยากอาหาร ถ่ายเหลว ควรระวังในการใช้

• [อบเชย](https://www.guitangwellness.com/knowledge/herb-cinnamon) — เผ็ด หวาน ฤทธิ์ร้อนมาก เพิ่มความอบอุ่นให้ร่างกายและลดปวด เหมาะกับปวดเอว ปวดเข่าที่เกิดจากความเย็น ข้อควรระวัง ผู้ที่เจ็บคอ ปากแห้ง หรือมีแผลในกระเพาะอาหาร

สมุนไพรแต่ละตัวมีฤทธิ์ร้อนเย็นต่างกันและมีข้อควรระวังของตัวเอง แพทย์แผนจีนจึงจัดเป็นตำรับตามอาการและสภาพร่างกายของแต่ละคน ไม่ใช่ตัวเดียวใช้ได้กับทุกคน ดูรายละเอียดบริการยาสมุนไพรจีนของกุยถัง

กดจุดแก้ปวดเข่าด้วยตัวเอง กดจุดไหน

จุดกดใกล้เข่าที่กุยถังแนะนำมี 2 จุด จุดใดยังไม่ระบุวิธีกด ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนลองเอง

จุดเหลียงชิว

• ใช้กับอาการ ปวดเข่า เข่าบวม

• ตำแหน่ง ต้นขาด้านหน้า เหนือขอบบน-ขอบนอกของฐานกระดูกสะบ้า 2 ชุ่น ระหว่างกล้ามเนื้อ vastus lateralis กับเอ็นกล้ามเนื้อ rectus femoris ระยะ 2 ชุ่นเท่ากับความกว้างของ 3 นิ้วมือ คือนิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางวางชิดติดกัน วัดตรงข้อกลางของนิ้วกลาง ตรงจุดนี้จะมีแอ่งของร่องกล้ามเนื้ออยู่

• ข้อควรระวัง หญิงตั้งครรภ์กดจุดนี้ได้

จุดจู๋ซานหลี่

• ใช้กับอาการ เป็นจุดหลักบำรุงร่างกาย ใช้ปรับระบบย่อย เสริมภูมิต้านทาน นอนไม่หลับ และประจำเดือนมาไม่ปกติ ใช้กับปวดเข่าและข้อเข่าเสื่อมได้ด้วย เพราะจุดนี้อยู่บนกล้ามเนื้อ tibialis anterior และ extensor digitorum longus ซึ่งทำหน้าที่ช่วยรองรับแรงที่เข่า

• ตำแหน่ง ใต้กระดูกหัวเข่า 3 นิ้ว ห่างจากกระดูกหน้าแข้ง 1 นิ้ว

• วิธีกด ใช้นิ้วมือกดคลึงที่จุด จะรู้สึกตื้อ ๆ ตึง ๆ หน่วง ๆ

• ข้อควรระวัง ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์

ปวดเข่าในผู้สูงอายุและวัยทอง แพทย์แผนจีนมองอย่างไร

อายุที่มากขึ้นเป็นสาเหตุแรก ๆ ของอาการปวดหลัง–ปวดเข่าที่บทความสมุนไพรยกไว้ และเพราะไตในศาสตร์จีนสัมพันธ์กับทั้งกระดูก เอวเข่า และการเสื่อมถอยตามวัย คนที่ปวดเข่าเมื่ออายุมากขึ้น แพทย์จึงมักดูภาวะไตพร่องร่วมด้วย

ผู้หญิงวัยทองก็พบอาการปวดเข่า ปวดข้อ ปวดเมื่อยตามตัวร่วมกับอาการวัยทองอื่น ๆ ได้ กลุ่มไตหยินพร่องมีปวดเอวเข่าอยู่ในรายการอาการด้วย การฝังเข็มในวัยทองจึงไม่ได้ดูแลแค่ร้อนวูบวาบหรือการนอน แต่รวมถึงอาการปวดเมื่อยด้วย ผู้ที่ใช้ฮอร์โมนทดแทนอยู่ฝังเข็มเสริมได้ แต่ไม่ควรหยุดหรือลดฮอร์โมนเองเพียงเพราะเริ่มฝังเข็ม

บทความฝังเข็มช่วยบรรเทาอาการวัยทองได้อย่างไรยังแนะนำการเดิน ว่ายน้ำ เวทเทรนนิ่ง โยคะ หรือไทชิ (ไทเก๊ก) เพื่อรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระดูก แต่ถ้าเป็นข้อเข่าเสื่อม แพทย์ไม่แนะนำการเดินหรือท่าทางที่ใช้การกระโดด

ก่อนฝังเข็มเข่า ต้องแจ้งแพทย์เรื่องอะไรบ้าง

การฝังเข็มควรทำโดยแพทย์แผนจีนที่มีใบประกอบวิชาชีพ และมีข้อควรระวังในบางกลุ่ม ก่อนเริ่มรักษาควรแจ้งแพทย์และนักกายภาพบำบัดหากคุณ

• มีภาวะเลือดออกง่าย หรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

• ตั้งครรภ์หรือมีโอกาสตั้งครรภ์ เพราะบางจุดฝังเข็มต้องเลี่ยง

• มีโรคประจำตัว กำลังรับการรักษามะเร็ง หรือใช้ยา ฮอร์โมน อาหารเสริมเป็นประจำ

• มีการติดเชื้อ มีไข้ หรือมีบาดแผลติดเชื้อบริเวณที่จะฝังเข็ม

• เพิ่งผ่าตัด หรือเคยได้รับการรักษาอื่นมาก่อน

ถ้ารักษาไปแล้วอาการไม่เปลี่ยนแปลง หรือมีอาการผิดปกติเพิ่มขึ้น ควรทบทวนการวินิจฉัยและแนวทางการรักษากับแพทย์

อาการที่ควรไปโรงพยาบาลก่อน ไม่ควรรอฝังเข็ม คือปวด บวม แดง ร้อนบริเวณหัวเข่าอย่างรุนแรง หรือมีประวัติโรคข้อทางอายุรกรรม หรือมีประวัติอุบัติเหตุ