ปวดหัว ไมเกรน กดจุดไหน วิธีกดจุดแก้ปวดหัวด้วยตัวเอง และอาการปวดหัวที่ต้องรีบพบแพทย์

บทความนี้รวมจุดกดสำหรับปวดหัวและไมเกรนไว้ที่เดียว พร้อมตำแหน่ง วิธีกด และข้อควรระวังของแต่ละจุด แล้วปิดด้วยเรื่องที่สำคัญกว่าจุดไหน ๆ คือ ปวดหัวแบบไหนไม่ควรรอกดจุด

แพทย์แผนจีนมองว่าปวดหัว ไมเกรน เกิดจากอะไร

ในมุมมองแพทย์แผนจีน อาการปวดส่วนศีรษะเป็นภาวะที่พลังหยางมากเกินไปจนลอยขึ้นสู่ด้านบน แนวที่ไมเกรนมักปวด คือ รอบเบ้าตา คิ้ว ขมับ ต้นคอ ไปจนถึงท้ายทอย เป็นแนวที่เส้นลมปราณถุงน้ำดีวิ่งผ่าน การฝังเข็มจึงเลือกตำแหน่งตามแนวเส้นลมปราณนี้ เพื่อดึงพลังหยางกลับลงมาให้สมดุล และช่วยให้เลือดในร่างกายไหลเวียนดีขึ้น (อ่านเพิ่มใน ปวดไมเกรน...รักษาได้ ไม่ต้องพึ่งยา)

ส่วนปวดหัวที่เป็นตอนตื่นนอน แพทย์แผนจีนมองว่าเกี่ยวกับตับหยางเกิน ร้อนชื้นคั่ง เลือดคั่ง หรือเลือดลมพร่อง ต้นทางมาจากความเครียด อารมณ์กดดัน พักผ่อนน้อย กินอาหารไม่ดีต่อสุขภาพ ความดันสูง และหยินไตพร่อง แต่ก็มีสาเหตุตรง ๆ อย่างหมอนสูงหรือต่ำเกินไปจนกล้ามเนื้อต้นคอเกร็ง นอนดึก ขาดน้ำ หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับด้วย

สำหรับปวดหัวหลังตื่นนอน กดจุดเป็นหนึ่งใน 6 วิธีที่แพทย์แผนจีนแนะนำให้ลองปรับดูเบื้องต้น (ดูครบทั้ง 6 วิธีใน วิธีลดอาการปวดหัวหลังตื่นนอน) ส่วนที่คลินิก คนไข้หลายรายที่ไม่อยากพึ่งยาแก้ปวดหันมาฝังเข็มปรับสมดุล ผลที่เห็นคือปวดแต่ละครั้งรุนแรงน้อยลง ปวดห่างขึ้นกว่าเดิม จนอาการไมเกรนลดลงและหายไป

4 จุดหลักที่กดเองได้

เริ่มจากสี่จุดนี้ก่อน กดเองได้ทั้งที่บ้านและนอกบ้าน

เหอกู่ — จุดที่มือ

จุดนี้ช่วยรักษาอาการปวดและวิงเวียนศีรษะ ลดอาการบวมอักเสบ กระตุ้นการไหลเวียนเลือด และเสริมภูมิคุ้มกัน เป็นคำตอบของคนที่ค้นว่า "กดจุดแก้ปวดหัว ที่มือ" (อ่านเพิ่ม: กดจุดน่ารู้ จุดเหอกู่)

• ตำแหน่ง: ง่ามระหว่างนิ้วโป้งกับนิ้วชี้ มีทั้งสองข้าง

• วิธีกด: ใช้ปลายนิ้วกดค้างที่ง่ามนิ้วไว้ 10–30 วินาที จะรู้สึกตึง ๆ หน่วง ๆ ตรงที่กด

• ข้อควรระวัง: หญิงตั้งครรภ์ไม่ควรกดจุดนี้ เพราะเหอกู่กระตุ้นการไหลเวียนเลือด ซึ่งอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ได้

ยิ้นถาง — จุดระหว่างคิ้ว

จุดนี้ใช้รักษาปวดศีรษะ ไมเกรน ปวดศีรษะด้านหน้า เวียนศีรษะ มึนงง ตาพร่ามองไม่ชัด หวัดคัดจมูก และช่วยให้นอนหลับดีขึ้น (อ่านเพิ่ม: กดจุดน่ารู้ จุดยิ้นถาง)

• ตำแหน่ง: กึ่งกลางระหว่างหัวคิ้วทั้งสองข้าง

• วิธีกด: ใช้นิ้วนวดคลึงประมาณ 3–5 นาที จุดนี้ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดบริเวณใบหน้าส่วนบนและดวงตา

• ข้อควรระวัง: หญิงตั้งครรภ์กดได้ จุดนี้ช่วยให้ผ่อนคลาย บรรเทาอาการปวดศีรษะ และลดความเครียด

ไป่ฮุ่ย — จุดกลางศีรษะ

ไป่ฮุ่ยเป็นจุดหลักบำรุงอายุวัฒนะ ช่วยบรรเทาอาการปวด ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หนักศีรษะ ลดความตึงของศีรษะ กระตุ้นให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น สงบจิตใจ และช่วยให้นอนหลับดีขึ้น (อ่านเพิ่ม: กดจุดน่ารู้ จุดไป๋ฮุ่ย)

ไมเกรนไม่ได้เกิดจากพลังหยางลอยขึ้นในทุกคน บางคนปวดจากปัจจัยอื่น เช่น เลือดไปเลี้ยงศีรษะไม่เพียงพอ จะรู้ว่าตัวเองปวดจากสาเหตุไหน ปรึกษาแพทย์แผนจีนดีที่สุด

• ตำแหน่ง: กลางศีรษะ ใช้นิ้วลากจากยอดใบหูทั้งสองข้างขึ้นไปบรรจบกันตรงกลางศีรษะ ในแนวกึ่งกลางเดียวกับสันจมูก เป็นจุดที่อยู่สูงสุดของศีรษะ

• วิธีกด: กดเบา ๆ ครั้งละประมาณ 30–60 วินาที คนทั่วไปที่ปวดศีรษะกดไป่ฮุ่ยร่วมกับเหอกู่ได้

• ข้อควรระวัง: หญิงตั้งครรภ์กดเบา ๆ ที่ไป่ฮุ่ยได้ ช่วยให้ผ่อนคลาย ลดอาการปวดศีรษะหรือเวียนศีรษะ แต่ไม่แนะนำให้กดเหอกู่ร่วมด้วย

ไท่ชง — จุดที่หลังเท้า

จุดนี้ช่วยลดอาการปวดหัว เวียนศีรษะ คลายเครียด คลายกังวล แน่นอึดอัดในหน้าอก สงบจิตใจ และกระตุ้นการไหลเวียนเลือด (อ่านเพิ่ม: กดจุดน่ารู้ จุดไท่ชง)

• ตำแหน่ง: หลังเท้า ตรงแอ่งกระดูกระหว่างนิ้วโป้งกับนิ้วชี้ (รอยบุ๋มด้านในสุดระหว่างกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่หนึ่งกับชิ้นที่สอง)

• วิธีกด: คลึงหรือนวดวน ๆ ประมาณ 10–15 ครั้ง

• ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์

ปวดหัวข้างเดียว กดจุดไหน

จุดที่ใช้กับปวดศีรษะข้างเดียว (Migraine) คือ ซ่วยกู่ อยู่เหนือยอดใบหูขึ้นไปประมาณ 1.5 ชุ่น จุดเดียวกันนี้ยังใช้กับเวียนศีรษะ มึนหัว ภาวะเครียดหรือพลังหยางขึ้นบนมากเกินไป และโรคที่เกี่ยวกับตา หู และขมับด้วย (อ่านเพิ่ม: กดจุดน่ารู้ จุดซ่วยกู่)

"ชุ่น" ที่ใช้บอกตำแหน่งจุดบนศีรษะ เป็นหน่วยวัดระยะของแพทย์แผนจีน วัดเองได้ด้วยนิ้วโป้ง เช่น ลากเส้นจากระหว่างคิ้วขึ้นไปถึงแนวตีนผมด้านหน้า แล้ววางนิ้วโป้งต่อกันขึ้นไป 5 ครั้ง ก็จะถึงกลางศีรษะพอดี

อีกสองจุดที่ใช้กับไมเกรน

• โถวเหว่ย — ใช้กับปวดเวียนศีรษะ ไมเกรน ตาลาย พร่าเบลอ อยู่เหนือรอยแสกด้านหน้า 0.5 ชุ่น ห่างจากแนวกึ่งกลางหน้าผากออกไปด้านข้าง 4.5 ชุ่น (กดจุดน่ารู้ โถวเหว่ย)

• เลี่ยเชว — ใช้กับปวดหัวไมเกรน ปวดข้อมือ ไอ หายใจหอบ อยู่บนเส้นรอบข้อมือด้านนิ้วหัวแม่มือ พอคลำจะเจอร่องเล็ก ๆ ที่สัมผัสได้ถึงชีพจรเต้น (กดจุดน่ารู้ เลี่ยเชว)

แล้วถ้าปวดข้างซ้าย ต้องกดข้างซ้ายหรือขวา? โดยทั่วไปกดข้างที่ปวดเป็นหลักได้เลย หรือจะกดทั้งสองข้างก็ได้ ไม่จำเป็นต้องกดข้างตรงข้าม

จุดอื่นที่ใช้กับปวดหัว

• เสินถิง — บนเส้นกึ่งกลางศีรษะแนวหน้า-หลัง เหนือแนวชายผมขอบหน้าผากขึ้นไป 0.5 ชุ่น (กดจุดน่ารู้ จุดเสินถิง)

• โถวหลินชี่ — เหนือแนวชายผมขอบหน้าผากขึ้นไป 0.5 ชุ่น ตรงกับแนวรูม่านตา (กดจุดน่ารู้ โถวหลินชี่)

• ว่านกู่ — ที่ข้อมือ ตรงรอยบุ๋มระหว่างฐานกระดูกฝ่ามือชิ้นที่ 5 กับกระดูกไตรกีตรัล ตรงรอยต่อสีผิว (กดจุดน่ารู้ จุดว่านกู่)

ปวดหัวก่อนมีประจำเดือน เกี่ยวกับไมเกรนไหม

เกี่ยว ผู้หญิงมีโอกาสเป็นไมเกรนมากกว่าผู้ชายถึง 3 เท่า ก่อนมีประจำเดือน 1–3 วัน ระดับเอสโตรเจนจะลดลงอย่างรวดเร็ว คนที่สมองไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ หรือเป็นไมเกรนอยู่แล้ว ก็จะปวดไมเกรนขึ้นมาได้ (อ่านเพิ่ม: ภาวะไมเกรนก่อนมีประจำเดือน)

คนที่ปวดไมเกรนก่อนมีประจำเดือนกดจุดในบทความนี้ได้ แต่ถ้าอยากรักษาให้ตรงจุดและลดอาการปวดได้อย่างยั่งยืน ควรมาปรึกษาแพทย์แผนจีนเพื่อหาสาเหตุและต้นตอของอาการ

ปวดหัวแบบไหนต้องรีบพบแพทย์

การกดจุดใช้ดูแลตัวเองเบื้องต้นเท่านั้น ปวดหัวบางลักษณะต้องไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอกดจุดหรือรอดูอาการเอง

• ปวดหัวรุนแรงและเกิดขึ้นเฉียบพลัน
• ปวดหัวร่วมกับแขนขาอ่อนแรงหรือชา
• ปวดหัวแล้วหมดสติหรือชัก
• ปวดหัวร่วมกับไข้สูงและคอแข็ง
• ปวดหัวร่วมกับอาเจียนรุนแรงต่อเนื่อง
• ปวดหัวรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ

ปรึกษาก่อนได้

กุยถังมีแพทย์แผนจีนที่ดูแลอาการปวดศีรษะไมเกรน คือ พจ.ธนภัทร กอประเสริฐถาวร ประจำสาขารังสิตและรามอินทรา

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าอาการปวดหัวของคุณเหมาะกับการกดจุดเอง หรือควรมาฝังเข็ม ปรึกษาเบื้องต้นทาง LINE ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ที่สาขารังสิตและรามอินทรา